کَبَر (کَوَر)


نام علمی : Capparis spinosa
نام انگلیسی : Caper bush,Flinders rose
خانواده : علف ماریان (Capparaceae)

کَوَر، کَبَر، لگجی گیاهی علفی و چند ساله، گاهی درختچه ای یا بوته ای، با ساقه های متعدد، اغلب گسترده روی زمین، یا ایستاده با شاخه هایی به طول ۱۲۰-۳۰ سانتیمتر. ساقه ها ساده یا منشعب، بدون کرک یا پوشیده از کرک های نرم ریزان، یا کرک های پتویی دائمی، در کنار دمبرگ با گوشواره های خاری خمیده یا ایستاده. به ندرت فاقد گوشواره.برگ ها از نظر اندازه متنوع، دمبرگ دار، دایره ای، واژتخم مرغی، بیضوی، تخم مرغی یا گاهی سر نیزه ای، با قاعده ای گوه ای یا گرد. نوکی کند یا تیز، گاهی سیخک دار، با بافتی ضخیم یا نازک، بدون کرک یا پوشیده از کرک های پتویی.گل های منفرد و محوری، اغلب شب بوی و معطر، نر ماده یا گاهی فقط نر. دمگل ها به طول ۲۵-۴۵ میلیمتر، گسترده.

کاسبرگ ها به طول ۲۵- ۸ میلیمتر، کم و بیش هم اندازه، تخم مرغی یا بیضوی، بیرونی ها سرپوشی، هم اندازه گلبرگ ها یا از آن ها کوتاه تر. گلبرگ ها سفید یا قرمز رنگ به طول تا ۴ سانتیمتر. مستطیلی تا واژ تخم مرغی پهن، گلبرگ پشتی مورب، همگی هم اندازه یا دو تای آن ها بلند تر، با راس کامل یا چالدار. پرچم های متعدد، قرمز-ارغوانی، از گلبرگ ها بلندتر، راست.

پایک زیر تخمدانی به طول ۵-۲ سانتیمتر، بدون کرک یا به طرف قاعده گاهی کرک دار. تخمدان به طول ۸-۴ میلیمتر، کم و بیش بیضوی.میوه هابه طول ۴۵-۱۲ میلیمتر، کپسول دوکی شکل، تخم مرغی یا واژ تخم مرغی، سبز رنگ، شکوفا، با پایک واژگون، گاهی گسترده یا پیچیده، با دانه های متعدد، به طول ۳-۲ میلیمتر، صاف، گوشت درونی قرمز.

پراکندگی جهانی: جنوب اروپا، قفقاز، شمال افریقا، سودان، ماداگاسکار، عربستان، جنوب غرب آسیا، هندوستان، مالزی، جزایر اقیانوس آرام، استرالیا.

پراکندگی جغرافیایی در ایران: این گونه اصولاً با توجه به بردباری زیاد و تحمل خاک های متنوع گچی، آهکی و گاهی شور اغلب در اراضی زراعی ، اراضی رها شده، دامنه های کوهستانی در استان های گرگان، مازندران، گیلان، آذربایجان، کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، همدان، اراک، اصفهان، یزد، فارس، کرمان، خوزستان، بوشهر، هرمزگان، خراسان، سمنان، تهران می روید.

مصارف و کاربردها: پوست ریشه آن مسهل ضعیف، مقوی، خلط آور، ضد کرم، قاعده آور و مسکن و ضد درد است. بطور معمول برای درمان روماتیسم، رعشه و لغوه، دندان درد، بزرگ شدن طحال و غدد آبله ای تجویز می شود. شیره گیاه بخصوص میوه آن برای کشتن کرم های گوشتی به کار می رود.

آب میوه های تازه تا خشک شده آن که کمی آب به آن افزوده اند برای درمان گوش درد به کار می رود. ژله تهیه شده از میوه های آن برای درمان روماتیسم و مارگزیدگی تجویز می شود. در پنجاب پوست خشک شده ریشه های آن به عنوان مدر مورد توجه است. و ریشه های خشک شده آن برای درمان زخم ها به کار می رود. ریشه و پوست ریشه آن برای مداوای تب نوبه و روماتیسم تجویز می شود.

میوه آن در عربستان برای درمان دندان درد مصرف می شود و از برگ های له شده آن بر سر برای درمان سر درد استفاده می کنند. غنچه های گل و میوه آن مسهل ضعیف و مدر است و دارای خواص ضد اسکوربوت است.

جوشانده گیاه برای درمان برفک یا آلودگی قارچی رحمی استفاده می شود.

با غنچه های گل باز نشده آن سرکه ترشی دست می کنند و به عنوان چاشنی با ماهی و مرغ مصرف می نمایند.گیاه مغذی، تب بر و مقوی است وو برای درمان بیماری های پوستی به کار می رود.غنچه های باز نشده آن ملین است و اگر به صورت صحیح با سرکه آماده شود درد های دستگاه گوارش را بر طرف می کند.

برگ های له شده آن به صورت ضماد برای رفع و درمان بیماری نقرس به کار می رود. گیاه خلط آور، مدر، ضد کرم و مقوی است. برای درمان تصلب شرایین و به صورت ضماد برای درمان نقرس، اسکوربوت و پادرد به کار می رود. به صورت کمپرس برای درمان امراض چشمی به کار می رود. پوست ریشه آن قابض و اشتهاآور است.

پوست آن تلخ و مدر است و اگر بلافاصله پس از صرف غذا خورده شود اشتها را زیاد می کند. پوست ریشه خون را تصفیه و خونریزی روده ای را متوقف می کند. برای درمان بیماری های پوستی، ضعف مویرگی، تسهیل خون مردگی و کوفتگی به کار می رود و بعلاوه در مصارف پوستی و آرایشی کاربرد دارد.