گل گاوزبان اروپایی


نام علمی : Borago officinalis
نام انگلیسی : Starflower
خانواده : گل گاوزبانیان (Boraginaceae)

گل گاوزبان اروپایی گیاه دو ساله؛ ساقه ایستاده یا بالارونده ضخیم، محکم، با کرک های بلند و کرک های موی ریش مانند گسترده، معمولا در بالا منشعب.برگ ها با لبه مواج-دندانه دار ظریف؛ برگ های پایینی با دمبرگ و پهنک های تخم مرغی، با کرک موی ریش مانند، به طول ۷-۳ سانتیمتر، به عرض ۵-۲ سانتیمتر، نوک کند؛ برگ های بالایی بدون دمبرگ، مستطیلی.گل آذین معمولا دیهیمی-پانیکولی، با تعداد کمی برگ های کوچک سرنیزه ای در قاعده گل آذین، گرزن دم عقربی فاقد برگ، کوتاه، تنک، با گل های واژگون روی دمگل های کرکدار (مویی) گسترده.کاسه گل بلند با کرک های مویی سفید در لبه لوب ها، به طول ۱۲-۱۰ میلیمتر، تا ۱۵ میلیمتر در حالت میوه، لوب ها سر نیزه ای، نوک کند.جام گل آبی آسمانی کم رنگ، به عرض ۲۰-۱۵ میلیمتر، لوب های پهنک مستطیلی-سرنیزه ای، نوک تیز، ستاره ای گسترده، بریدگی بین آن ها تا نزدیک پرچم ها ادامه می یابد بساک بنفش تیره، به طول ۶-۵ میلیمتر، میله های پرچم ها در قاعده خیلی پهن شده و کوتاه از بساک، با زایده هایی به طول حدود ۲٫۵ میلیمتر.

میوه های آن فندقه به طول ۵ میلیمتر، ایستاده، مستطیلی، در سطح پشتی با پهلو های نامساوی، در طول پهلو های متورم با خط های برجسته غده کوچک دار عمودی، با راس کوتاه، نوک کند و فشرده. حلقه اتصال تیره، ضخیم شده، در جهت عرضی رگه دار؛ کارنکول خیلی بزرگ.پراکندگی جهانی:نواحی مدیترانه ای، اروپای مرکزی.

پراکندگی جغرافیایی در ایران: در سال های اخیر کاشته شده در تهران، مازندران، کاشان و …

مصارف و کاربردها: برگ ها، گل ها و ساقه های این گیاه مصرف می شود و خواص درمانی تصفیه کننده خون، مدر، دافع کلرید، معرق، آرام بخش و ملین دارد و در موارد کمی ادرار، احتباس ادرار، نفریت، قولنج کلیوی، انواع مختلف تب، بیماری های جلدی مانند سرخک و مخملک، تحریک ترشح ادرار، روماتیسم، ناراحتی های تنفسی (سرماخوردگی، برونشیت)، سینه پهلو، یبوست و قولنج روده می توان از آن استفاده کرد.

مهمترین اثرات دارویی گل گاوزبان اروپایی عبارت است از: ضد درد، ضد التهاب، ضد تب، ضد اسپاسم، محرک غدد آدرنال، قابض، مقوی قلب، معرق، نرم کننده مجاری تنفسی، ادرار آور، خلط آور، شیر افزا، پایین آورنده پر فشاری خون، مقوی اعصاب و مسکن. گیاه همانند چای به عنوان نوشابه ای نشاط آور نوشیده می شود. برگ های آن مدر است و برای درمان روماتیسم به کار می رود. برگ های آن مانند اسفناج خورده می شود و با آن سالاد درست می کنند. گل های آن ملین هستند، دم کرده آن سرماخوردگی، برونشیت و سینه پهلو را شفا می دهد.

با موسیلاژ زیاد موجود در آن گل گاوزبان اروپایی گیاهی آرام بخش برای مشکلات تنفسی است، کیفیت نرم کنندگی آن، آن را دارویی موثر برای التیام زخم های روباز و تورم های پوستی کرده که به صورت ضماد تازه یا دم کرده به کار می رود. گل های آن معرق و مدر است. روغن دانه آن که حاوی روغن های اشباع نشده می باشد برای درمان درد های پیش از قاعدگی، مشکلات روماتیسمی، اگزما و دیگر بیماری های مزمن پوستی به کار می رود. بدلیل حضور مواد سمی امنیت خاطر برای مصرف دارویی آن وجود ندارد و به همین دلیل در بسیاری کشور ها اجازه مصرف داخلی آن داده نمی شود، اما این محدودیت و احتیاط برای روغن دانه آن اعمال نمی شود.